Menopoz nedir?
Menopoz, yumurtalıkların işlevini yitirmesiyle adetlerin kalıcı olarak kesilmesidir. Arka arkaya 12 ay hiç adet görülmediğinde menopoza girildiği kabul edilir. Türkiye'de menopoz yaşı ortalama 47–50 arasındadır.
Menopozdan önceki birkaç yıla perimenopoz (menopoza geçiş dönemi) denir. Bu dönemde adetler düzensizleşir ve belirtiler başlayabilir. 40 yaşından önce adetlerin kesilmesine ise erken menopoz (erken yumurtalık yetmezliği) denir ve mutlaka değerlendirilmelidir.
Menopoz belirtileri
Belirtiler kadından kadına çok farklıdır. Bazı kadınlar neredeyse hiç şikâyet yaşamazken bazılarında günlük yaşamı belirgin şekilde etkiler.
- Ateş basması ve gece terlemesi: En sık görülen belirtilerdir.
- Uyku sorunları: Uykuya dalmakta zorlanma, sık uyanma.
- Ruh hali değişiklikleri: Sinirlilik, isteksizlik, kaygı, unutkanlık.
- Vajinal kuruluk: İlişki sırasında ağrı, kaşıntı, yanma.
- İdrar şikâyetleri: Sık idrara çıkma, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu, idrar kaçırma.
- Eklem ağrıları, cilt ve saçta incelme.
Menopozun belirti vermeyen ama önemli bir etkisi de kemik kaybıdır. Östrojen azalınca kemik yoğunluğu düşer ve osteoporoz (kemik erimesi) riski artar. Kalp-damar hastalıkları riski de menopozdan sonra yükselir.
Tanı ve tetkikler
45 yaşın üzerinde, adetleri düzensizleşen ve tipik belirtileri olan kadınlarda menopoz tanısı genellikle şikâyetlere ve adet öyküsüne göre konur. Daha erken yaşta ya da tanı belirsiz olduğunda tetkikler istenir:
- Hormon testleri: FSH ve östradiol; gerekirse AMH
- Tiroid testleri: Tiroid hastalıkları menopoz belirtilerine benzer şikâyetlere yol açabilir
- Kemik yoğunluğu ölçümü (DEXA)
- Kan yağları ve şeker: Kalp-damar riskinin değerlendirilmesi için
- Jinekolojik muayene, ultrason, smear ve meme taraması
Tedavi seçenekleri
Menopoz bir hastalık değil, yaşamın doğal bir dönemidir. Belirtiler yaşamınızı etkiliyorsa bunları hafifletmek için etkili seçenekler vardır. Tedavi; şikâyetlerinize, yaşınıza, menopozdan bu yana geçen süreye ve sağlık geçmişinize göre kişiye özel planlanır.
Hormon tedavisi
Ateş basması ve gece terlemesinde en etkili tedavidir. Rahmi olan kadınlarda östrojenle birlikte progesteron da verilir. Hap, bant ya da jel şeklinde kullanılabilir.
Hormon tedavisi herkese uygun değildir. Meme kanseri öyküsü, pıhtı (tromboz) öyküsü, bazı karaciğer hastalıkları ve açıklanamayan vajinal kanama gibi durumlarda kullanılmaz. Uygunluğunuz tedaviye başlamadan önce ayrıntılı olarak değerlendirilir, tedavi süresince düzenli kontrol yapılır.
Hormon dışı seçenekler
Hormon tedavisi kullanamayan ya da kullanmak istemeyen kadınlarda ateş basmasını azaltan hormon dışı ilaçlar ve yaşam tarzı düzenlemeleri değerlendirilir.
Vajinal kuruluk için
Vajinal nemlendiriciler, kayganlaştırıcılar ve düşük dozlu vajinal östrojen kremleri kullanılabilir. Uygun hastalarda vajinal lazer de bir seçenektir. Ayrıntılı bilgi için kozmetik ve estetik jinekoloji sayfamıza bakabilirsiniz.
Yaşam tarzı
- Düzenli egzersiz, özellikle yürüyüş ve kas güçlendirici hareketler
- Kalsiyumdan zengin beslenme ve yeterli D vitamini
- Sigaranın bırakılması, alkolün sınırlandırılması
- İdeal kilonun korunması
Menopoz döneminde düzenli kontroller
Menopozdan sonra da yıllık jinekolojik kontroller devam etmelidir:
- Yıllık jinekolojik muayene ve ultrason
- Smear ve HPV taraması, yaşınıza ve önceki sonuçlarınıza göre belirlenen aralıklarla
- Meme taraması (mamografi)
- Kemik yoğunluğu ölçümü
- Tansiyon, kan yağları ve şeker takibi
Beklemeden başvurmanız gereken durumlar
- Menopozdan sonra herhangi bir vajinal kanama, lekelenme şeklinde bile olsa
- 40 yaşından önce adetlerin kesilmesi
- Hormon tedavisi kullanırken bacakta tek taraflı şişlik ve ağrı, nefes darlığı ya da göğüs ağrısı
- Memede yeni fark edilen kitle
Menopoz sonrası kanama çoğu zaman zararsız bir nedene bağlıdır, ancak mutlaka değerlendirilmesi gerekir.
Sık sorulan sorular
Menopoz belirtileri ne kadar sürer?
Ateş basması gibi belirtiler çoğu kadında birkaç yıl sürer, bazı kadınlarda ise daha uzun devam edebilir. Vajinal kuruluk gibi bazı şikâyetler tedavi edilmezse zamanla artabilir.
Menopozda gebe kalınabilir mi?
Menopoza geçiş döneminde adetler düzensiz olsa da yumurtlama devam edebilir ve gebelik mümkündür. Bu yüzden 12 ay boyunca hiç adet görmeyene kadar korunmaya devam etmeniz önerilir.
Menopozda kilo almak kaçınılmaz mı?
Menopozda metabolizma yavaşlar ve yağ dağılımı değişir, ancak kilo almak kaçınılmaz değildir. Düzenli egzersiz ve dengeli beslenme bu dönemde çok önemlidir.
Bitkisel ürünler işe yarar mı?
Bitkisel ürünlerin etkisine dair kanıtlar sınırlıdır ve bazıları ilaçlarla etkileşebilir. Kullanmayı düşündüğünüz bir ürün varsa önce muayenede konuşmanızı öneririz.
Menopoz takibi için randevu
Muayenehanemiz Çukurambar'da, ATM İş Merkezi A Blok No:12'de. Pazartesi–Cumartesi 09:00–18:00 arası hasta kabul ediyoruz.
