Jinekolojik muayene nasıl yapılır?
Jinekolojik muayene, kadın üreme organlarının sağlığının değerlendirildiği muayenedir. Şikâyetiniz olmasa bile yılda bir yapılması önerilir.
- Görüşme: Adet düzeniniz, şikâyetleriniz, kullandığınız ilaçlar ve sağlık geçmişiniz konuşulur.
- Muayene: Dış genital bölge, vajina ve rahim ağzı değerlendirilir.
- Ultrason: Rahim ve yumurtalıklar ultrasonla incelenir.
- Tarama testleri: Gerekiyorsa smear ve HPV testi için örnek alınır.
Muayene kısa sürer ve genellikle ağrısızdır. Rahat olmanız için her adım önceden anlatılır. Cinsel ilişkisi olmayan kadınlarda muayene ve ultrason bu duruma uygun şekilde yapılır.
Tarama testleri: ne zaman, ne sıklıkla?
Tarama testleri, henüz belirti vermeyen hastalıkları erken dönemde yakalamak için yapılır. Aşağıdaki tablo genel önerileri gösterir; size uygun aralık muayenede belirlenir.
| Test | Kimlere | Ne sıklıkla? |
|---|---|---|
| Smear | 25–30 yaşından itibaren | Sonuç normalse genellikle 3 yılda bir |
| HPV testi | 30 yaşından itibaren | Sonuç negatifse genellikle 5 yılda bir |
| Jinekolojik muayene ve ultrason | Tüm kadınlar | Yılda bir |
| Mamografi | 40 yaşından itibaren | 1–2 yılda bir |
| Kemik yoğunluğu | Menopoz sonrası ya da risk faktörü olanlar | Bulgulara göre |
Türkiye'de Sağlık Bakanlığı'nın ulusal tarama programında 30–65 yaş arası kadınlara HPV testi ücretsiz olarak sunulmaktadır.
HPV ve HPV aşısı
HPV (insan papilloma virüsü) çok yaygın bir virüstür ve çoğu enfeksiyon kendiliğinden geçer. Ancak bazı tipleri uzun süre kalıcı olduğunda rahim ağzı kanserine yol açabilir. Rahim ağzı kanseri, düzenli tarama ve aşıyla büyük ölçüde önlenebilen bir kanserdir.
HPV aşısı en etkili korumayı cinsel yaşam başlamadan önce yapıldığında sağlar, ancak daha ileri yaşlarda da yarar sağlayabilir. Size ya da kızınıza uygun olup olmadığını muayenede konuşabiliriz. Aşı olmak, düzenli tarama testlerinin yerine geçmez.
Sık görülen jinekolojik şikâyetler
Adet düzensizlikleri
Adetlerin seyrek, sık, çok yoğun ya da ağrılı olması hormonal nedenlere, polikistik over sendromuna, tiroid hastalıklarına, miyomlara ya da poliplere bağlı olabilir. Nedene yönelik tedavi planlanır.
Polikistik over sendromu (PKOS)
Düzensiz adetler, sivilce, tüylenme ve kilo almayla kendini gösterebilir. Tanı muayene, ultrason ve kan tahlilleriyle konur. Tedavi şikâyetlere ve gebelik isteğine göre belirlenir.
Yumurtalık kistleri
Yumurtalık kistlerinin çoğu adet döngüsüne bağlı, zararsız ve geçicidir; birkaç ay içinde kendiliğinden kaybolur. Büyük, kalıcı ya da şüpheli görünen kistler ayrıca değerlendirilir. Endometriozise bağlı kistler (çikolata kisti) özel bir takip gerektirir.
Miyomlar
Rahim kasından gelişen, iyi huylu ve sık görülen oluşumlardır. Çoğu belirti vermez ve yalnızca takip edilir. Yoğun kanama, ağrı, baskı hissi ya da gebelik sorunlarına yol açanlar ilaçla ya da cerrahiyle tedavi edilir.
Vajinal enfeksiyonlar ve akıntı
Kaşıntı, yanma, kötü kokulu ya da renk değiştiren akıntı enfeksiyon belirtisi olabilir. Etkene yönelik doğru tedavi için muayene gerekir; tekrarlayan enfeksiyonlarda altta yatan neden araştırılır.
Kasık ağrısı ve endometriozis
Adetle artan şiddetli ağrı, ilişki sırasında ağrı ya da sürekli kasık ağrısı endometriozis belirtisi olabilir. Endometriozis, rahim iç tabakasına benzer dokunun rahim dışında yerleşmesidir ve gebe kalmayı da zorlaştırabilir.
Laparoskopik (kapalı) cerrahi
Kist, miyom, endometriozis ve bazı diğer jinekolojik durumlarda ameliyat gerekebilir. Uygun hastalarda bu ameliyatlar karın duvarındaki birkaç küçük kesiden, kamera yardımıyla yapılan laparoskopik yöntemle gerçekleştirilir. Açık ameliyata göre daha az ağrı, daha kısa hastanede kalış ve daha hızlı iyileşme sağlar.
Dr. Gülşah Diktaş, laparoskopik cerrahi eğitimini Fransa'da IRCAD'da almıştır.
Beklemeden başvurmanız gereken durumlar
- Ani başlayan şiddetli kasık ya da karın ağrısı
- Çok yoğun adet kanaması (saatte bir ped değiştirmeyi gerektiren)
- Menopozdan sonra herhangi bir kanama
- İlişki sonrası ya da iki adet arasında tekrarlayan kanama
- Ateşle birlikte kasık ağrısı ve kötü kokulu akıntı
Sık sorulan sorular
İlk jinekolojik muayeneye nasıl hazırlanmalıyım?
Son adet tarihinizi, kullandığınız ilaçları ve varsa önceki tahlil sonuçlarınızı yanınızda getirin. Adet döneminde değilseniz muayene daha rahat yapılır; ancak acil bir şikâyetiniz varsa beklemeyin.
Adet dönemindeyken muayene olabilir miyim?
Acil bir şikâyetiniz varsa evet. Rutin kontrol ve smear testi için ise adetin bitmesinden birkaç gün sonrası daha uygundur.
Smear testi ağrılı mı?
Hayır. Smear testi rahim ağzından fırçayla örnek alınmasıdır, birkaç saniye sürer. Hafif bir baskı hissi olabilir.
HPV pozitif çıktı, ne yapmalıyım?
HPV pozitifliği kanser olduğunuz anlamına gelmez; çoğu enfeksiyon kendiliğinden geçer. Virüsün tipine ve smear sonucuna göre takip ya da ileri inceleme (kolposkopi) planlanır.
Bekâr kadınlar jinekolojik muayene olabilir mi?
Evet. Cinsel ilişkisi olmayan kadınlarda muayene ve ultrason bu duruma uygun yöntemlerle yapılır. Kızlık zarına zarar verecek bir işlem uygulanmaz.
Jinekolojik muayene için randevu
Muayenehanemiz Çukurambar'da, ATM İş Merkezi A Blok No:12'de. Pazartesi–Cumartesi 09:00–18:00 arası hasta kabul ediyoruz.
